فرازهایی از عهدنامه مالک اشتر

عهدنامه امام علی (ع) به مالک اشتر، بارزترین و روشن ترین نمونه از دستورها و توصیه های ائمه معصومین علیهم السلام به فرمانروایان و کارگزاران حکومتی است. به نظر می رسد این پیشنهادها نه فقط برای فرمانروا، بلکه برای کارگزاران و عاملان در هر مرتبه ای نیز قابل استفاده و قابل توجه است. عبارات زیر بخش هایی از این عهدنامه است. یقین دارم که بازگویی وصیت و دستور امیرالمومنین علی علیه السلام، علیرغم ایجاد نارضایتی در عده ای، در مجموع باعث نورانیت جامعه و اصلاح امور خواهد شد.

1- اهمیت حرف مردم پشت سر حاکمان:
مردم در کارهاى تو به همان چشم مى نگرند که تو درکارهاى والیان پیش از خود مى نگرى و درباره تو همان گویند که تو درباره آنها مى گویى.

2- عدم استفاده از خشونت در برخورد با رعیت:
چونان حیوانى درنده مباش که خوردنشان را غنیمت شمارى، زیرا آنان دو گروهند: یا هم کیشان تو هستند یا همانند تو در آفرینش.

3- عدم شادمانی از عقوبت مجرم:
هرگاه کسى را بخشودى، از کرده خود پشیمان مشو و هرگاه کسى را عقوبت نمودى، از کرده خود شادمان مباش.

4- بدون شرح!
مگوى که مرا بر شما امیر ساخته اند و باید فرمان من اطاعت شود. زیرا،چنین پندارى سبب فساد دل و سستى دین و نزدیک شدن دگرگونی ها در نعمت هاست.

5- اهمیت خشم عوام:
خشم توده هاى مردم،خشنودى نزدیکان را بی فایده می کند و حال آنکه اگر توده هاى مردم ازتو خشنود باشند، خشم نزدیکان بی اثر است.

6- دشمن ترین فرد:
باید که دورترین افراد از تو و دشمن ترین آنان در نزد تو، کسى باشد که بیش از دیگران عیب جوى مردم است.

7- عدم اعتماد به سخن چین:
گفته سخن چین را تصدیق مکن. زیرا سخن چین خیانتکار است، هر چند خود را چون نیکخواهان وانماید.

8- برگزیدن وزیر تلخ زبان:
باید که برگزیده ترین وزیران توکسانى باشند که سخن حق بر زبان آرند، هر چندحق تلخ باشد.

9- درخواست از رعیت برای عدم ستایش:
از آنان بخواه که تو را فراوان نستایند، زیرا ستایش آمیخته به تملق، سبب خودپسندى می شود و آدمى را به سرکشى وا می دارد.

10- اصلی و فرعی نکردن مشکلات:
نباید بدین بهانه که به کارهاى بزرگ مى پردازى، از کارهاى کوچک غافل بمانى.

11- توجه به سابقه افراد:
کارگزاران شایسته را در میان گروهى بجوى که اهل تجربه و حیاء هستند و از خاندان هاى صالحی که در اسلام سابقه اى دیرین دارند.

12- اطمینان از دریافت و پاسخ به نامه ها:
غفلت دبیران سبب نشود که نامه هاى عاملانت را به تو نرساند یا در نوشتن پاسخ درست تو به آنها درنگ روا دارند.

13- مجلس عمومی بدون محافظ و نگهبان:
براى دیدار با رعیت به مجلس عام بنشین، مجلسى که همه بتوانند در آن حاضر شوند و بفرماى تا سپاهیان و یاران و نگهبانان و پاسپانان بروند، تا سخنگو بى هراس و بى لکنت زبان سخن خویش بگوید.

14- عدم اعتماد به نزدیکان و خویشاوندان:
بدان که والى را خویشاوندان و نزدیکانی است که در ایشان خوى برترى جویى و گردنکشى است و در معامله با مردم رعایت انصاف نکنند.

15- نحوه برخورد با شک مردم:
اگر رعیت بر تو به ستمگرى گمان برد، عذر خود را به آشکارا با آنان در میان بگذار و با این کار از بدگمانیشان بکاه.

16- تلاش برای صلح با دشمن:
اگر دشمنت تو را به صلح فراخواند، از آن روى برمتاب که خشنودى خداى در آن نهفته است. ولى پس از پیمان صلح،از دشمن برحذر باش و نیک برحذر باش.

17- وفای به عهد حتی با مشرکان:
حتى مشرکان هم وفاى به عهد را در میان خود لازم مى شمرند. پس در آنچه بر عهده گرفته اى،خیانت مکن و پیمانت را مشکن و خصمت را به پیمان مفریب! زیرا تنها نادانان شقى در محضر خداى تعالى، سرکشی کنند.

18- خون ناحق حکومت را از بین می برد:
مبادا که حکومت خود را با ریختن خون حرام تقویت کنى، زیرا ریختن چنان خونى نه تنها حکومت را ناتوان و سست سازد، بلکه آن را از میان برمى دارد یا به دیگران مى سپارد.

19- خودسر و اتفاقی نداریم!
اگر به خطایى دچار گشتى و کسى را کشتى یاتازیانه ات، یا شمشیرت، یا دستت در عقوبت از حد درگذرانید یا به مشت زدن و یا بالاتر از آن، به ناخواسته مرتکب قتلى شدى، نباید گردنکشى و غرور قدرت تو مانع آید که خون بهاى مقتول را به خانواده اش بپردازى.

20- مسأله ای را که همه می دانند حاکم نباید مخفی کند:
مبادا خود را به نادانى زنى در آنچه توجه تو به آن ضرورى است و همه از آن آگاهند. زیرا به زودى آن را از تو مى ستانند.

21- بزرگ نشمردن خدمات و منت نگذاشتن:
زنهار از اینکه به احسان خود بر رعیت منت گذارى یا آنچه براى آنها کرده اى بزرگش شمارى یا وعده دهى و خلاف آن کنى. زیرا منت نهادن احسان را باطل کند و بزرگ شمردن کار، نور حق را خاموش گرداند و خلف وعده، سبب برانگیختن خشم خدا و مردم شود.

22- سخن زشت و عصبانی کردن دشمن نداریم!
سخن زشت بر زبان میاور و قهر دشمن را نیافروز.

/ 8 نظر / 42 بازدید
S3m

زنده باد عشق! زنده باد عین. شین. قاف. ! یا باید آدم کمتر نهج الباغه بخونه، یا کمتر به دور و برش اهمیت بده! چون اگر بخواد هر دوتای این کار ها رو انجام نده، اونم تو این شرایط، معلوم نیس کارش به کجاها بکشه[نیشخند]

علی

بخواه که تو را فراوان نستایند! سبب نشود در نوشتن پاسخ درست تو به آنها درنگ روا دارند! بفرماى تا سپاهیان و یاران و نگهبانان و پاسپانان بروند! آدم فکر می کنه حضرت علی جدی جدی 1400 سال پیش زندگی می کرده!

S3m

مرسی ژاسخ کامنت علی [دست]

جلیل

یعنی بعضیا اگه یکیشو رعایت میکردن بد نبود

مرضیه محیط

سلام بازهم به شما که یادی از مولای عادلان می کنید.برخی که فقط تلفظ ع-د-ل را در کنار هم به خوبی می دانند ولی از باطنش بهره ندارند.

من بیچاره

مرضیه،علی،ع.ش.ق[دست] با همتون موافقم

من بیچاره

با جلیل هم همینطور!!![نیشخند]

Shokatpour

اینو باید در تیراژ چاپ کرد و پخش کرد